{"id":533,"date":"2023-07-13T08:45:07","date_gmt":"2023-07-13T08:45:07","guid":{"rendered":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/?p=533"},"modified":"2023-08-10T05:36:21","modified_gmt":"2023-08-10T05:36:21","slug":"vi-thuoc-nhan-sam","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/2023\/07\/13\/vi-thuoc-nhan-sam\/","title":{"rendered":"Nh\u00e2n s\u00e2m &#8211; \u0111\u1ea1i b\u1ed5 nguy\u00ean kh\u00ed"},"content":{"rendered":"\n<div class=\"wp-block-columns is-layout-flex wp-container-core-columns-is-layout-8f761849 wp-block-columns-is-layout-flex\">\n<div class=\"wp-block-column is-layout-flow wp-block-column-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>A. M\u00f4 t\u1ea3 c\u00e2y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u00e2y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2y s\u1ed1ng l\u00e2u n\u0103m, cao ch\u1eebng 0,6m. R\u1ec5 m\u1ecdc th\u00e0nh c\u1ee7 to.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">L\u00e1 m\u1ecdc v\u00f2ng, c\u00f3 cu\u1ed1ng d\u00e0i, l\u00e1 k\u00e9p g\u1ed3m nhi\u1ec1u l\u00e1 ch\u00e9t m\u1ecdc th\u00e0nh h\u00ecnh ch\u00e2n v\u1ecbt. N\u1ebfu c\u00e2y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m (ngh\u0129a l\u00e0 sau khi gieo \u0111\u01b0\u1ee3c 2 n\u0103m) th\u00ec c\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 1 l\u00e1 v\u1edbi 3 l\u00e1 ch\u00e9t, n\u1ebfu c\u00e2y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;\u0111\u01b0\u1ee3c 2 n\u0103m c\u0169ng ch\u1ec9 c\u00f3 1 l\u00e1 v\u1edbi 5 l\u00e1 ch\u00e9t. C\u00e2y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;3 n\u0103m c\u00f3 2 l\u00e1 k\u00e9p, c\u00e2y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;4 n\u0103m c\u00f3 3 l\u00e1 k\u00e9p, c\u00e2y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;5 n\u0103m tr\u1edf l\u00ean c\u00f3 4 \u0111\u1ebfn 5 l\u00e1 k\u00e9p, t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u c\u00f3 5 l\u00e1 ch\u00e9t (\u0111\u1eb7c bi\u1ec7t c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f3 6 l\u00e1 ch\u00e9t) h\u00ecnh tr\u1ee9ng, m\u00e9p l\u00e1 ch\u00e9t c\u00f3 r\u0103ng c\u01b0a s\u00e2u. B\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1eeb n\u0103m th\u1ee9 ba tr\u1edf \u0111i, c\u00e2y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;m\u1edbi cho hoa, k\u1ebft qu\u1ea3.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Hoa xu\u1ea5t hi\u1ec7n v\u00e0o m\u00f9a h\u1ea1. C\u1ee5m hoa h\u00ecnh t\u00e1n m\u1ecdc \u1edf \u0111\u1ea7u c\u00e0nh, hoa m\u00e0u xanh nh\u1ea1t, 5 c\u00e1nh hoa, 5 nh\u1ecb, b\u1ea7u h\u1ea1 2 n\u00fam.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Qu\u1ea3 m\u1ecdng h\u01a1i d\u1eb9t to b\u1eb1ng h\u1ea1t \u0111\u1eadu xanh, khi ch\u00edn c\u00f3 m\u00e0u \u0111\u1ecf, trong ch\u1ee9a 2 h\u1ea1t. H\u1ea1t c\u00e2y s\u00e2m n\u0103m th\u1ee9 3 ch\u01b0a t\u1ed1t. Th\u01b0\u1eddng ng\u01b0\u1eddi ta b\u1ea5m b\u1ecf \u0111i \u0111\u1ee3i c\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c 4-5 n\u0103m m\u1edbi \u0111\u1ec3 ra qu\u1ea3 v\u00e0 l\u1ea5y h\u1ea1t l\u00e0m gi\u1ed1ng.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">M\u00f9a hoa: th\u00e1ng 3-5; m\u00f9a qu\u1ea3 th\u00e1ng 6-8<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>B. Ph\u00e2n b\u1ed1 sinh th\u00e1i<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Chi Panax L. c\u00f3 kho\u1ea3ng h\u01a1n 10 lo\u00e0i tr\u00ean th\u1ebf gi\u1edbi, ph\u00e2n b\u1ed1 \u1edf v\u00f9ng \u00f4n \u0111\u1edbi B\u1eafc b\u00e1n c\u1ea7u. Trong \u0111\u00f3,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;l\u00e0 lo\u00e0i c\u00e2y thu\u1ed1c n\u1ed5i ti\u1ebfng trong n\u1ec1n y h\u1ecdc d\u00e2n t\u1ed9c Ph\u01b0\u01a1ng \u0110\u00f4ng t\u1eeb th\u1eddi th\u01b0\u1ee3ng c\u1ed5 \u0111\u1ebfn nay.<\/li>\n\n\n\n<li>Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 v\u00f9ng ph\u00e2n b\u1ed1 t\u1ef1 nhi\u00ean ch\u1ee7 y\u1ebfu \u1edf v\u00f9ng n\u00fai thu\u1ed9c Vi\u1ec5n \u0110\u00f4ng Li\u00ean bang Nga, ph\u00eda b\u1eafc CHDCND Tri\u1ec1u Ti\u00ean v\u00e0 Trung Qu\u1ed1c. C\u00e2y \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng t\u1eeb l\u00e2u \u0111\u1eddi \u1edf b\u00e1n \u0111\u1ea3o Tri\u1ec1u Ti\u00ean, Trung Qu\u1ed1c v\u00e0 Li\u00ean bang Nga. Nh\u1eefng n\u0103m g\u1ea7n \u0111\u00e2y, c\u00e2y c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp tr\u1ed3ng \u1edf Nh\u1eadt B\u1ea3n, Hoa K\u1ef3 v\u00e0 c\u1ea3 \u1edf Vi\u1ec7t Nam. Tuy nhi\u00ean qua nhi\u1ec1u l\u1ea7n tr\u1ed3ng th\u1eed nghi\u1ec7m, cho \u0111\u1ebfn nay \u0111\u1ec1u ch\u01b0a th\u00e0nh c\u00f4ng \u1edf Vi\u1ec7t Nam.<\/li>\n\n\n\n<li>Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;l\u00e0 c\u00e2y c\u1ee7a v\u00f9ng \u00f4n \u0111\u1edbi. C\u00e2y \u01b0a kh\u00ed h\u1eadu \u1ea9m m\u00e1t v\u1ec1 m\u00f9a xu\u00e2n h\u00e8 v\u00e0 ch\u1ecbu \u0111\u1ef1ng t\u1ed1t trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 th\u1ea5p, v\u1edbi 3-4 th\u00e1ng c\u00f3 b\u0103ng tuy\u1ebft c\u1ee7a m\u00f9a \u0111\u00f4ng. M\u1eb7c d\u00f9 v\u1eady, l\u01b0\u1ee3ng m\u01b0a \u1edf nh\u1eefng v\u00f9ng c\u00f3&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;m\u1ecdc t\u1ef1 nhi\u00ean c\u0169ng nh\u01b0 v\u00f9ng tr\u1ed3ng th\u01b0\u1eddng th\u1ea5p h\u01a1n nhi\u1ec1u (ch\u1ec9 b\u1eb1ng 50%) so v\u1edbi \u1edf v\u00f9ng nhi\u1ec7t \u0111\u1edbi.&nbsp;Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;l\u00e0 c\u00e2y \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t \u01b0a b\u00f3ng. Trong t\u1ef1 nhi\u00ean, c\u00e2y m\u1ecdc d\u01b0\u1edbi t\u00e1n r\u1eebng k\u00edn, l\u1eabn trong t\u1ea7ng c\u1ecf quy\u1ebft. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady, ng\u01b0\u1eddi ta ph\u1ea3i tr\u1ed3ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;trong \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n v\u01b0\u1eddn c\u00f3 m\u00e1i che t\u1edbi tr\u00ean 80%. \u0110\u1ec3 th\u00edch nghi v\u1edbi th\u1eddi k\u1ef3 c\u00f3 nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 th\u1ea5p trong n\u0103m, to\u00e0n b\u1ed9 ph\u1ea7n tr\u00ean m\u1eb7t \u0111\u1ea5t c\u1ee7a c\u00e2y b\u1ecb t\u00e0n l\u1ee5i qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng. Ch\u1ed3i ng\u1ee7 \u1edf \u0111\u1ea7u r\u1ec5 c\u1ee7 h\u00ecnh th\u00e0nh ngay t\u1eeb gi\u1eefa m\u00f9a h\u00e8, trong su\u1ed1t m\u00f9a thu \u2013 \u0111\u00f4ng t\u1ed3n t\u1ea1i trong tr\u1ea1ng th\u00e1i \u201cng\u1ee7\u201d v\u00e0 ch\u1ec9 m\u1ecdc l\u00ean kh\u1ecfi m\u1eb7t \u0111\u1ea5t v\u00e0o \u0111\u1ea7u m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau. C\u00e2y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh (kho\u1ea3ng 3-4 tu\u1ed5i) ra hoa qu\u1ea3 h\u00e0ng n\u0103m. Qu\u1ea3 ch\u00edn r\u01a1i xu\u1ed1ng t\u1ea7ng th\u1ea3m m\u1ee5c s\u1ebd t\u1ed3n t\u1ea1i qua m\u00f9a \u0111\u00f4ng v\u00e0 n\u1ea3y m\u1ea7m v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n n\u0103m sau. H\u1ea1t&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;kh\u00f4 nh\u00ecn chung c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng n\u1ea9y m\u1ea7m t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i th\u1ea5p. Do \u0111\u00f3, ng\u01b0\u1eddi ta th\u01b0\u1eddng ph\u1ea3i gieo h\u1ea1t l\u00fac c\u00f2n t\u01b0\u01a1i.<\/li>\n\n\n\n<li>C\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1ed3ng b\u1eb1ng h\u1ea1t, th\u1eddi gian gieo th\u01b0\u1eddng v\u00e0o cu\u1ed1i th\u00e1ng 10-11.<\/li>\n\n\n\n<li>C\u00e2y sau 6 n\u0103m c\u00f3 th\u1ec3 thu ho\u1ea1ch \u0111\u01b0\u1ee3c.&nbsp;Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;th\u01b0\u1eddng \u0111\u01b0\u1ee3c thu ho\u1ea1ch v\u00e0o m\u00f9a thu (t\u1eeb th\u00e1ng 9 \u0111\u1ebfn th\u00e1ng 10) \u0111\u00e0o c\u1ee7, ch\u00fa \u00fd tr\u00e1nh l\u00e0m r\u1ec5 b\u1ecb \u0111\u1ee9t, kh\u00f4ng ph\u01a1i gi\u00f3, ph\u01a1i n\u1eafng \u0111\u1ec3 gi\u1eef nguy\u00ean \u0111\u1ed9 \u1ea9m trong s\u00e2m. Sau \u0111\u00f3 chia lo\u1ea1i s\u00e2m t\u1ed1t \u0111\u1ec3 ch\u1ebf h\u1ed3ng s\u00e2m, lo\u1ea1i k\u00e9m \u0111\u1ec3 ch\u1ebf b\u1ea1ch s\u00e2m.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>C.&nbsp;B\u1ed9 ph\u1eadn d\u00f9ng<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>R\u1ec5 c\u00e2y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m, thu ho\u1ea1ch v\u00e0o m\u00f9a xu\u00e2n v\u00e0 m\u00f9a thu.<\/li>\n\n\n\n<li>Ng\u01b0\u1eddi ta cho r\u1eb1ng lo\u1ea1i m\u1ecdc hoang t\u1ed1t h\u01a1n lo\u1ea1i tr\u1ed3ng.<\/li>\n\n\n\n<li>Trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n, ng\u01b0\u1eddi ta ph\u00e2n bi\u1ec7t hai lo\u1ea1i ch\u00ednh: h\u1ed3ng s\u00e2m v\u00e0 b\u1ea1ch s\u00e2m.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>Ch\u1ebf bi\u1ebfn&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;(h\u1ed3ng s\u00e2m, b\u1ea1ch s\u00e2m):&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>H\u1ed3ng s\u00e2m:<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00cdt nh\u1ea5t 37g, r\u1eeda s\u1ea1ch \u0111\u1ea5t t\u1eebng c\u1ee7 m\u1ed9t b\u1eb1ng b\u00e0n ch\u1ea3i nh\u1ecf, r\u1eeda \u1edf d\u01b0\u1edbi n\u01b0\u1edbc, \u0111\u1ec3 nguy\u00ean c\u1ea3 r\u1ec5, k\u1ec3 c\u1ea3 r\u1ec5 nh\u1ecf, r\u1eeda nh\u01b0 v\u1eady s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee7 s\u00e2m tr\u1eafng ng\u00e0. Cho v\u00e0o n\u1ed3i h\u1ea5p \u1edf \u00e1p l\u1ef1c h\u01a1i n\u01b0\u1edbc cao 2 atmotphe t\u1eeb 1 gi\u1edd 20 ph\u00fat \u0111\u1ebfn 1 gi\u1edd 30 ph\u00fat. Nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 h\u1ea5p 80-90<sup>o<\/sup>C. Sau \u0111\u00f3 s\u1ea5y kh\u00f4 \u1edf nhi\u1ec7t \u0111\u1ed9 60-70<sup>o<\/sup>C (6-7 gi\u1edd) ho\u1eb7c \u1edf 50- 60<sup>o<\/sup>C (8-10 gi\u1edd) n\u00ean s\u1ea5y kh\u00f4 h\u1ebft s\u1ee9c mau.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sau khi s\u1ea5y kh\u00f4, d\u00f9ng tay r\u1ee9t c\u00e1c r\u1ec5 con \u0111\u1ec3 ri\u00eang g\u1ecdi l\u00e0 tu s\u00e2m, c\u1ee7 s\u00e2m c\u00f2n l\u1ea1i gi\u1ed1ng nh\u01b0 h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi (n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1ed1ng th\u00ec s\u1eeda cho gi\u1ed1ng) ph\u01a1i ra n\u1eafng t\u1eeb 7 \u0111\u1ebfn 15 ng\u00e0y (tu\u1ef3 theo s\u00e2m to hay nh\u1ecf) l\u00e0 \u0111\u01b0\u1ee3c. Sau \u0111\u00f3 chia h\u1ed3ng s\u00e2m th\u00e0nh hai c\u1ea5p: C\u1ea5p tr\u1eddi (m\u00e0u \u0111\u1eb9p, d\u00e1ng \u0111\u1ec1u \u0111\u1eb7n, gi\u1ed1ng ng\u01b0\u1eddi), c\u00f2n l\u1ea1i c\u1ea5p \u0111\u1ea5t. Cu\u1ed1i c\u00f9ng \u0111\u00f3ng g\u00f3i t\u1eebng c\u00e2n ta (600g) m\u1ed9t.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Lo\u1ea1i t\u1ed1t nh\u1ea5t 15 c\u1ee7 n\u1eb7ng 600g lo\u1ea1i k\u00e9m nh\u1ea5t 60 c\u1ee7 = 600g.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>B\u1ea1ch s\u00e2m:<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u1eefng c\u1ee7 s\u00e2m kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 ti\u00eau chu\u1ea9n ch\u1ebf h\u1ed3ng s\u00e2m th\u00ec \u0111em ch\u1ebf b\u1ea1ch s\u00e2m.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft c\u1eaft b\u1ecf r\u1ec5 con, d\u00f9ng dao tre c\u1ea1o s\u1ea1ch v\u1ecf m\u1ecfng, sau \u0111\u00f3 ph\u01a1i n\u1eafng cho h\u01a1i kh\u00f4, \u0111em v\u00e0o s\u1eeda th\u00e0nh h\u00ecnh ng\u01b0\u1eddi r\u1ed3i l\u1ea1i ph\u01a1i n\u1eafng cho kh\u00f4 h\u1eb3n. Th\u1eddi gian ph\u01a1i c\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc l\u1eabn sau h\u1ebft ch\u1eebng 7 \u0111\u00ean 15 ng\u00e0y. Sau \u0111\u00f3 \u0111\u00f3ng g\u00f3i nh\u01b0 h\u1ed3ng s\u00e2m. Th\u01b0\u1eddng h\u1ed3ng s\u00e2m \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00f3ng v\u00e0o h\u00f2m g\u1ed7, b\u1ea1ch s\u00e2m \u0111\u00f3ng v\u00e0o h\u00f2m gi\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">G\u1ea7n \u0111\u00e2y, t\u1ea1i nhi\u1ec1u n\u01b0\u1edbc,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u00e1t tri\u1ec3n b\u1eb1ng nu\u00f4i c\u1ea5y m\u00f4 \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1p \u1ee9ng&nbsp;nhu c\u1ea7u ng\u00e0y c\u00e0ng l\u1edbn v\u1ec1&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m.<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Ngo\u00e0i hai lo\u1ea1i tr\u00ean, ta c\u00f2n c\u00f3 c\u00e1c lo\u1ea1i kh\u00e1c nhau nh\u01b0:<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u2013 Sinh s\u00e1t s\u00e2m l\u00e0 lo\u1ea1i s\u00e2m \u0111\u1ec3 nguy\u00ean v\u1ecf, sau khi lo\u1ea1i \u0111\u1ea5t c\u00e1t, ph\u01a1i kh\u00f4.<br>\u2013 \u0110\u1ea1i l\u1ef1c s\u00e2m l\u00e0 lo\u1ea1i s\u00e2m khi ch\u1ebf bi\u1ebfn c\u00f3 nh\u00fang v\u00e0o n\u01b0\u1edbc s\u00f4i v\u00e0i ph\u00fat r\u1ed3i l\u1ea5y ra ph\u01a1i kh\u00f4.<br>\u2013 Tu s\u00e2m l\u00e0 r\u1ec5 con c\u1ee7a c\u1ee7 s\u00e2m<br>\u2013 \u0110\u1ec3 l\u00e0m t\u0103ng \u201ct\u00ednh \u1ea5m\u201d c\u1ee7a s\u00e2m ng\u01b0\u1eddi ta ch\u1ebf th\u00eam g\u1eebng (nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;1kg, g\u1eebng t\u01b0\u01a1i 0,1kg). \u0110em g\u1eebng r\u1eeda s\u1ea1ch, c\u1ea1o l\u1edbp v\u1ecf ngo\u00e0i, gi\u00e3 n\u00e1t v\u1eaft l\u1ea5y n\u01b0\u1edbc c\u1ed1t, t\u1ea9m v\u00e0o&nbsp;<a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/bvnguyentriphuong.com.vn\/y-hoc-co-truyen\/vi-thuoc-nhan-sam\" target=\"_blank\">nh\u00e2n s\u00e2m<\/a>&nbsp;phi\u1ebfn, \u1ee7 30 ph\u00fat cho ng\u1ea5m h\u1ebft n\u01b0\u1edbc g\u1eebng, sao nh\u1ecf l\u1eeda cho \u0111\u1ebfn kh\u00f4.<br>\u2013 Hi\u1ec7n nay, tr\u00ean th\u1ecb tr\u01b0\u1eddng c\u00f2n c\u00f3 lo\u1ea1i ch\u00e8 s\u00e2m l\u00e0 d\u1ecbch chi\u1ebft s\u00e2m b\u1ed1c h\u01a1i v\u00e0o b\u00e0o ch\u1ebf d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng b\u1ed9t h\u00f2a tan \u0111\u1ef1ng trong t\u00fai gi\u1ea5y b\u1ea1c.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>D. Th\u00e0nh ph\u1ea7n ho\u00e1 h\u1ecdc<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Th\u00e0nh ph\u1ea7n Saponin g\u1ed3m c\u00e1c ginsenosides: Ginsenosides Ro, Re, Rg1, Rg2, Rg3, Rh1, Rh2, Ra1, Ra2,\u2026 C\u00e1c ginsenosides n\u00e0y c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng: gi\u1ea3i \u0111\u1ed9c, ch\u1ed1ng vi\u00eam gan, t\u00e1c d\u1ee5ng ki\u1ec3m so\u00e1t k\u1ebft t\u1eadp ti\u1ec3u c\u1ea7u, t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1ng ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng, tr\u00e1nh x\u01a1 c\u1ee9ng \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch, t\u00e1c d\u1ee5ng l\u00e0m gi\u1ea3m \u0111au li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u1ebf b\u00e0o th\u1ea7n kinh n\u00e3o, t\u00e1c d\u1ee5ng t\u0103ng c\u01b0\u1eddng sinh l\u00fd, t\u00e1c d\u1ee5ng h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft, ch\u1ed1ng ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng, t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1ed1ng&nbsp;lo\u00e9t d\u1ea1 d\u00e0y\u2026<\/li>\n\n\n\n<li>Trong \u0111\u00f3, th\u00e0nh ph\u1ea7n Rh2, Rg3 c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u1ed1ng ch\u1ebf v\u00e0 k\u00ecm h\u00e3m s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u1ee7a kh\u1ed1i u, ng\u0103n ng\u1eeba b\u1ec7nh ung th\u01b0. Hi\u1ec7n nay, b\u1eb1ng c\u00f4ng ngh\u1ec7 ti\u00ean ti\u1ebfn h\u01a1n, c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc \u0111\u00e3 s\u1eed d\u1ee5ng th\u00e0nh ph\u1ea7n Rh2, Rg3 t\u1eeb H\u1ed3ng S\u00e2m \u0111\u1ec3 ch\u1ebf bi\u1ebfn c\u00e1c lo\u1ea1i thu\u1ed1c ng\u0103n ng\u1eeba t\u1ebf b\u00e0o ung th\u01b0, d\u00f9ng \u0111\u1ec3 h\u1ed7 tr\u1ee3 trong vi\u1ec7c \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1c b\u1ec7nh ung th\u01b0.<\/li>\n\n\n\n<li>C\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n Malnonyl Rb1, Rb2, Rc, Rd c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ch\u1ed1ng l\u00e3o h\u00f3a, ch\u1ed1ng l\u1ea1i qu\u00e1 tr\u00ecnh l\u00e3o h\u00f3a c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 duy tr\u00ec th\u1ec3 tr\u1ea1ng v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i tu\u1ed5i xu\u00e2n. Nh\u1edd v\u00e0o c\u00e1c ho\u1ea1t ch\u1ea5t n\u00e0y, c\u00e1c ng\u00e0nh ch\u0103m s\u00f3c s\u1eafc \u0111\u1eb9p &nbsp;\u0111\u00e3 ch\u1ebf t\u1ea1o ra nhi\u1ec1u lo\u1ea1i kem H\u1ed3ng S\u00e2m ch\u1ed1ng l\u00e3o h\u00f3a, l\u00e0m \u0111\u1eb9p da, l\u00e0m gi\u1ea3m c\u00e1c v\u1ebft n\u00e1m mang l\u1ea1i n\u00e9t \u0111\u1eb9p r\u1ea1ng ng\u1eddi cho c\u00e1c ch\u1ecb em ph\u1ee5 n\u1eef.<\/li>\n\n\n\n<li>Ngo\u00e0i c\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n ginsenosides, Malnonyl,&nbsp;Nh\u00e2n S\u00e2m&nbsp;ch\u1ee9a 7 h\u1ee3p ch\u1ea5t polyacetylen, 17 axit b\u00e9o (axit palnitic, axit stearic, oleic, ) trong \u0111\u00f3 c\u00f3 \u0111\u1ee7 8 lo\u1ea1i axit c\u1ea7n thi\u1ebft cho c\u01a1 th\u1ec3 v\u00e0 20 nguy\u00ean t\u1ed1 h\u00f3a h\u1ecdc Fe, Mn, Co, Se, K. C\u00e1c th\u00e0nh ph\u1ea7n kh\u00e1c l\u00e0 glucid, tinh d\u1ea7u\u2026 cung c\u1ea5p \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 nh\u1eefng vi ch\u1ea5t c\u1ea7n thi\u1ebft cho c\u01a1 th\u1ec3.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image is-style-default\"><img decoding=\"async\" src=\"https:\/\/bvnguyentriphuong.com.vn\/uploads\/images\/cac_chuyen_khoa\/YHCT\/v%E1%BB%8B%20thu%E1%BB%91c%20nh%C3%A2n%20s%C3%A2m.jpg\" alt=\"\"\/><\/figure>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>E. T\u00e1c d\u1ee5ng d\u01b0\u1ee3c l\u00fd<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>1. \u0110\u1ed1i v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng. C\u0103n c\u1ee9 v\u00e0o quan s\u00e1t tr\u00ean \u0111i\u1ec7n n\u00e3o \u0111\u1ed3 v\u00e0 d\u00f9ng ph\u01b0\u01a1ng ph\u00e1p nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u1ea3n x\u1ea1 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n th\u1ea5y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;ch\u1ee7 y\u1ebfu t\u0103ng c\u01b0\u1eddng qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u01b0ng ph\u1ea5n c\u1ee7a v\u1ecf \u0111\u1ea1i n\u00e3o, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 t\u0103ng c\u01b0\u1eddng qu\u00e1 tr\u00ecnh \u1ee9c ch\u1ebf, c\u1ea3i thi\u1ec7n t\u00ednh linh ho\u1ea1t c\u1ee7a ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng th\u1ea7n kinh, h\u1ed3i ph\u1ee5c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng khi c\u00f3 s\u1ef1 r\u1ed1i lo\u1ea1n gi\u1eefa hai qu\u00e1 tr\u00ecnh tr\u00ean. L\u1ea5y ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng ph\u1ea3n x\u1ea1 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n l\u00e0m ch\u1ec9 ti\u00eau theo d\u00f5i th\u00ec th\u1ea5y t\u00e1c d\u1ee5ng g\u00e2y h\u01b0ng ph\u1ea5n v\u1ecf \u0111\u1ea1i n\u00e3o c\u1ee7a&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;m\u1ea1nh h\u01a1n cafein v\u00e0 k\u00e9m h\u01a1n ng\u0169 v\u1ecb t\u1eed b\u1eafc. C\u0169ng c\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o cho r\u1eb1ng t\u00e1c d\u1ee5ng g\u00e2y h\u01b0ng ph\u1ea5n v\u1ecf \u0111\u1ea1i n\u00e3o c\u1ee7a&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;k\u00e9m cafein v\u00e0 c\u00f3 li\u00ean quan m\u1eadt thi\u1ebft v\u1edbi lo\u1ea1i h\u00ecnh th\u1ea7n kinh c\u1ee7a s\u00fac v\u1eadt th\u00ed nghi\u1ec7m.&nbsp;Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;\u0111\u1ed1i kh\u00e1ng v\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng \u1ee9c ch\u1ebf ph\u1ea3n x\u1ea1 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n c\u1ee7a morphin v\u00e0 ethanol. Trong th\u00ed nghi\u1ec7m v\u1ec1 ph\u1ea3n x\u1ea1 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n, d\u00f9ng ph\u1ea3n \u1ee9ng l\u1ea9n tr\u00e1nh th\u1ee5 \u0111\u1ed9ng tr\u00ean chu\u1ed9t c\u1ed1ng tr\u1eafng, th\u1ea5y cao&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;v\u00e0 c\u00e1c gensenosid l\u00e0m t\u0103ng kh\u1ea3 n\u0103ng h\u1ecdc t\u1eadp v\u00e0 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u01b0u gi\u1eef c\u00e1ch c\u01b0 x\u1eed \u0111\u00e3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c. Tr\u00ean ng\u01b0\u1eddi,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u0169ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng t\u0103ng c\u01b0\u1eddng qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u01b0ng ph\u1ea5n c\u1ee7a v\u1ecf \u0111\u1ea1i n\u00e3o, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi c\u0169ng t\u0103ng c\u01b0\u1eddng qu\u00e1 tr\u00ecnh \u1ee9c ch\u1ebf nh\u01b0ng t\u00e1c d\u1ee5ng t\u0103ng c\u01b0\u1eddng \u1ee9c ch\u1ebf kh\u00f4ng m\u1ea1nh b\u00e0ng bromid.&nbsp;Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f2n n\u00e2ng cao kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m vi\u1ec7c b\u1eb1ng th\u1ec3 l\u1ef1c v\u00e0 tr\u00ed l\u1ef1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi. Tr\u00ean \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u00ed nghi\u1ec7m, t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1ng m\u1ecfi m\u1ec7t (k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi gian b\u01a1i) c\u1ee7a&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;r\u1ea5t r\u00f5 r\u1ec7t. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi, t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1ng m\u1ecfi m\u1ec7t c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh t\u1eeb x\u01b0a. L\u00fd Th\u1eddi Tr\u1ea7n (Trung Qu\u1ed1c) trong s\u00e1ch \u201cB\u1ea3n th\u1ea3o c\u01b0\u01a1ng m\u1ee5c\u201d c\u00f3 ghi: cho 2 ng\u01b0\u1eddi ch\u1ea1y, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ng\u1eadm&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng, sau khi ch\u1ea1y \u0111\u1ed9 3-5 d\u1eb7m, ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng ng\u1eadm s\u00e2m th\u1edf m\u1ea1nh, h\u1ed5n h\u1ec3n c\u00f2n ng\u01b0\u1eddi ng\u1eadm&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;th\u1edf b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng.<br>Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;d\u00f9ng v\u1edbi li\u1ec1u t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i l\u1edbn c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng g\u00e2y tr\u1ea5n t\u0129nh, l\u00e0m gi\u1ea3m ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1ef1 nhi\u00ean c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt th\u00ed nghi\u1ec7m. Tr\u00e1i v\u1edbi nh\u1eefng b\u00e1o c\u00e1o tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;\u0111\u1ed1i kh\u00e1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng g\u00e2y&nbsp;co gi\u1eadt&nbsp;c\u1ee7a c\u00e1c thu\u1ed1c k\u00edch th\u00edch th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ed1i v\u1edbi hi\u1ec7u l\u1ef1c g\u00e2y ng\u1ee7 c\u1ee7a nembutan,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng hi\u1ec7p \u0111\u1ed3ng; c\u00f2n tr\u00ean th\u00ed nghi\u1ec7m m\u00e3n t\u00ednh,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;kh\u00f4ng th\u1ec3 hi\u1ec7n t\u00e1c d\u1ee5ng g\u00e2y tr\u1ea5n t\u0129nh ho\u1eb7c g\u00e2y h\u01b0ng ph\u1ea5n. V\u1ec1 c\u01a1 ch\u1ebf t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng, c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;l\u00e0m t\u0103ng qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh t\u1ed5ng h\u1ee3p v\u00e0 gi\u1ea3i ph\u00f3ng acetylcholin, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi l\u00e0m gi\u1ea3m l\u01b0\u1ee3ng scrotonin trong n\u00e3o chu\u1ed9t th\u00ed nghi\u1ec7m. Nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o cho r\u1eb1ng h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng scrotonin kh\u00f4ng b\u1ecb \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u00f5 r\u1ec7t. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ea3i thi\u1ec7n gi\u1ea5c ng\u1ee7 r\u00f5 r\u1ec7t, li\u1ec1u l\u1edbn l\u00e0m xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u00e1c d\u1ee5ng g\u00e2y tr\u1ea5n t\u0129nh.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>2. \u0110\u1ed1i v\u1edbi ch\u1ee9c n\u0103ng ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3:<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">C\u0169ng nh\u01b0 c\u00e1c v\u1ecb ng\u0169 v\u1ecb t\u1eed, ng\u0169 gia b\u00ec,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng sinh th\u00edch nghi (adaptogen) ngh\u0129a l\u00e0 c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u0103ng s\u1ee9c \u0111\u1ec1 kh\u00e1ng kh\u00f4ng \u0111\u1eb7c hi\u1ec7u c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3 \u0111\u1ed1i v\u1edbi nh\u1eefng y\u1ebfu t\u1ed1 g\u00e2y \u0111\u1ed9c h\u1ea1i. Tr\u00ean t\u1ebf b\u00e0o nu\u00f4i c\u1ea5y c\u1ee7a c\u00e1c lo\u1ea1i \u0111\u1ed9ng v\u1eadt c\u00f3 v\u00fa, c\u01a1 quan c\u00f4 l\u1eadp ho\u1eb7c \u0111\u1ed9ng v\u1eadt ho\u00e0n ch\u1ec9nh x\u1eed l\u00fd v\u1edbi&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;tr\u01b0\u1edbc v\u00e0 trong khi cho ti\u1ebfp x\u00fac v\u1edbi c\u00e1c stress l\u00fd h\u1ecdc, h\u00f3a h\u1ecdc ho\u1eb7c sinh h\u1ecdc, \u0111\u1ec1u c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng t\u0103ng c\u01b0\u1eddng s\u1ee9c ch\u1ed1ng \u0111\u1ee1 c\u1ee7a \u0111\u1ed9ng v\u1eadt ho\u1eb7c c\u1ee7a c\u01a1 quan t\u01b0\u01a1ng \u1ee9ng v\u1edbi t\u00e1c d\u1ee5ng d\u00e2y t\u1ed5n h\u1ea1i c\u1ee7a c\u00e1c t\u00e1c nh\u00e2n g\u00e2y stress. Nh\u1eefng k\u1ebft qu\u1ea3 n\u00e0y c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ee9ng minh trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c do chi\u1ebfu x\u1ea1, l\u00e2y nhi\u1ec5m virus, c\u1ea5y gh\u00e9p ung th\u01b0, nhi\u1ec5m \u0111\u1ed9c r\u01b0\u1ee3u, carbon tetrachlond, thi\u1ebfu oxy, \u00e1p l\u1ef1c gi\u1ea3m, stress tinh th\u1ea7n, shock \u0111i\u1ec7n ho\u1eb7c c\u1eed \u0111\u1ed9ng g\u00f2 b\u00f3. Tr\u00ean ch\u00f3 g\u00e2y m\u1ea5t m\u00e1u v\u1edbi l\u01b0\u1ee3ng l\u1edbn ho\u1eb7c b\u1ecb ng\u1ea1t th\u1edf, ti\u00eam ngay l\u1eadp t\u1ee9c d\u1ecbch&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;l\u00e0m cho huy\u1ebft \u00e1p \u0111\u00e3 b\u1ecb h\u1ea1 th\u1ea5p d\u1ea7n d\u1ea7n t\u0103ng cao \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 gi\u00fap \u0111\u1ed9ng v\u1eadt h\u1ed3i ph\u1ee5c s\u1ee9c kh\u1ecfe b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng. Do c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i t\u00ednh ph\u1ea3n \u1ee9ng c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3, n\u00ean d\u00f9ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 th\u1ec3 c\u1ee9u g\u00e0 kh\u1ecfi t\u1eed vong sau khi \u0111\u00e3 ti\u00eam&nbsp;k\u00fd sinh tr\u00f9ng&nbsp;s\u1ed1t r\u00e9t.&nbsp;Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;d\u00f9ng d\u00e0i ng\u00e0y c\u00f2n c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng ph\u00f2ng ng\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea3n \u1ee9ng g\u00e2y s\u1ed1t do ti\u00eam vaccin g\u00e2y n\u00ean, gi\u1ea3m \u0111\u1ed9c t\u00ednh m\u1ed9t s\u1ed1 ch\u1ea5t \u0111\u1ed9c (benzen) \u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u01a1 th\u1ec3, c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ph\u00f2ng ng\u1eeba s\u1ed1c qu\u00e1 m\u1eabn v\u00e0 nh\u1eefng tri\u1ec7u ch\u1ee9ng do thi\u1ebfu vitamin B1, B2 g\u00e2y n\u00ean. Nh\u01b0ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u1ed1i kh\u00e1ng v\u1edbi adrenalin v\u00e0 histamin. C\u01a1 ch\u1ebf t\u00e1c d\u1ee5ng c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0 th\u00f4ng qua tr\u1ee5c h\u1ea1 \u0111\u1ed3i \u2013&nbsp;tuy\u1ebfn y\u00ean&nbsp;\u2013&nbsp;tuy\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng th\u1eadn. Tr\u00ean chu\u1ed9t c\u1ed1ng tr\u0103ng ti\u00eam xoang b\u1ee5ng c\u00e1c ginscnosid l\u00e0m t\u0103ng cao h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng adrenocorticotropic hocmon (ACTH) v\u00e0 corticosteron. Tr\u01b0\u1edbc l\u00fac d\u00f9ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m, x\u1eed l\u00fd \u0111\u1ed9ng v\u1eadt v\u1edbi dexmethason \u0111\u1ec3 \u1ee9c ch\u1ebf ch\u1ee9c n\u0103ng c\u1ee7a h\u1ea1 \u0111\u1ed3i v\u00e0&nbsp;tuy\u1ebfn y\u00ean&nbsp;s\u1ebd ng\u0103n c\u1ea3n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 gi\u1ea3i ph\u00f3ng (ACTH) v\u00e0 corticosteron v\u00e0 \u0111\u00e3 ch\u1ee9ng minh s\u1ef1 t\u0103ng h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng corticosteron trong huy\u1ebft thanh l\u00e0 do gi\u00e1n ti\u1ebfp th\u00f4ng qua s\u1ef1 gi\u1ea3i ph\u00f3ng ACTH t\u1eeb&nbsp;tuy\u1ebfn y\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>3. \u0110\u1ed1i v\u1edbi h\u1ec7 n\u1ed9i ti\u1ebft<\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>V\u1edbi tr\u1ee5c&nbsp;tuy\u1ebfn y\u00ean&nbsp;\u2013 v\u1ecf th\u01b0\u1ee3ng th\u1eadn:&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ki\u1ec3u corticoid, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi tr\u1ee5c&nbsp;tuy\u1ebfn y\u00ean&nbsp;\u2013 v\u1ecf th\u01b0\u1ee3ng th\u1eadn c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. C\u00e1c ginsenoid \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1ng k\u00edch \u1ee9ng, \u1ee9c ch\u1ebf r\u00f5 r\u1ec7t nh\u1eefng thay \u0111\u1ed5i v\u1ec1 tr\u1ecdng l\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a&nbsp;tuy\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng th\u1eadn, tuy\u1ebfn \u1ee9c, l\u00e1ch v\u00e0 tuy\u1ebfn gi\u00e1p tr\u1ea1ng trong qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u1ea3n \u1ee9ng k\u00edch \u1ee9ng; \u0111\u1ed1i v\u1edbi h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng&nbsp;vitamin C&nbsp;v\u00e0 cholesterol trong&nbsp;tuy\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng th\u1eadn&nbsp;c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u00f5 r\u1ec7t.<\/li>\n\n\n\n<li>V\u1edbi tuy\u1ebfn sinh d\u1ee5c,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng ki\u1ec3u n\u1ed9i ti\u1ebft sinh d\u1ee5c, nh\u01b0ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng k\u00edch th\u00edch&nbsp;tuy\u1ebfn y\u00ean&nbsp;ph\u00e2n bi\u1ec7t c\u00e1c hocmon h\u01b0\u1edbng sinh d\u1ee5c, t\u0103ng nhanh qu\u00e1 tr\u00ecnh tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh gi\u1edbi t\u00ednh c\u1ee7a s\u00fac v\u1eadt th\u00ed nghi\u1ec7m, k\u00e9o d\u00e0i th\u1eddi k\u1ef3 \u0111\u1ed9ng d\u1ee5c c\u1ee7a chu\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u00e3 tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh, n\u1ebfu \u0111em thi\u1ebfn bu\u1ed3ng tr\u1ee9ng th\u00ec t\u00e1c d\u1ee5ng tr\u00ean s\u1ebd m\u1ea5t \u0111i. Cao&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;ti\u00eam d\u01b0\u1edbi da cho chu\u1ed9t c\u1ed1ng tr\u1eafng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng t\u0103ng c\u01b0\u1eddng kh\u1ea3 n\u0103ng giao ph\u1ed1i c\u1ee7a chu\u1ed9t \u0111\u1ef1c. Thu\u1ed1c c\u00f2n c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng k\u00edch th\u00edch s\u1ef1 sinh tinh \u1edf chu\u1ed9t c\u1ed1ng v\u00e0 th\u1ecf. T\u0103ng c\u01b0\u1eddng kh\u1ea3 n\u0103ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u00e0 th\u1eddi gian s\u1ed1ng c\u1ee7a tinh tr\u00f9ng \u1edf ngo\u00e0i c\u01a1 th\u1ebf.<\/li>\n\n\n\n<li>V\u1edbi c\u00e1c tuy\u1ebfn n\u1ed9i ti\u1ebft kh\u00e1c,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;d\u00f9ng li\u1ec1u l\u1edbn trong th\u1eddi gian ng\u1eafn t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tuy\u1ebfn gi\u00e1p tr\u1ea1ng th\u1ecf, c\u00f2n n\u1ebfu d\u00f9ng d\u00e0i ng\u00e0y l\u1ea1i c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u1ee9c ch\u1ebf ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng tuy\u1ebfn gi\u00e1p tr\u1ea1ng tr\u00ean chu\u1ed9t c\u1ed1ng tr\u1eafng. R\u1ec5, th\u00e2n v\u00e0 l\u00e1&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1ng l\u1ee3i ni\u1ec7u, t\u00e1c d\u1ee5ng n\u00e0y c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00e1c d\u1ee5ng th\u00fac \u0111\u1ea9y&nbsp;tuy\u1ebfn th\u01b0\u1ee3ng th\u1eadn&nbsp;ti\u1ebft hocmon corticosteron. Th\u00e0nh ph\u1ea7n c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1ng l\u1ee3i ni\u1ec7u l\u00e0 panaxosid.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>4. \u0110\u1ed1i v\u1edbi chuy\u1ec3n h\u00f3a ch\u1ea5t:<\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>V\u1edbi chuy\u1ec3n h\u00f3a \u0111\u01b0\u1eddng: \u0111\u1ed1i v\u1edbi th\u1ecf \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft t\u0103ng do ti\u00eam adrenalin ho\u1eb7c dung d\u1ecbch glucose \u01b0u tr\u01b0\u01a1ng,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng l\u00e0m h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft. Tr\u00ean ch\u00ed b\u1ecb ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng &nbsp;th\u1ef1c nghi\u1ec7m, tr\u00ean c\u01a1 s\u1edf d\u00f9ng insulin, d\u00f9ng th\u00eam&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ea3i thi\u1ec7n c\u00e1c tri\u1ec7u ch\u1ee9ng chung v\u00e0 g\u00e2y h\u1ea1 \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thay th\u1ebf insulin gi\u1ea3i quy\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed1i lo\u1ea1n chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u1ee7a \u0111\u01b0\u1eddng. Tr\u00ean chu\u1ed9t c\u1ed1ng tr\u1eafng \u0111\u1ef1c b\u1ecb b\u1ec7nh ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng do alloxan g\u00e2y n\u00ean,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u1ed1ng ch\u1ebf \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft nh\u01b0ng kh\u00f4ng ng\u0103n ng\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ec7nh ph\u00e1t sinh v\u00e0 g\u00e2y t\u1eed vong. T\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ee7a&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;\u0111\u1ed1i v\u1edbi chuy\u1ec3n h\u00f3a \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ec1 c\u01a1 ch\u1ebf ch\u01b0a \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0m r\u00f5 ho\u00e0n to\u00e0n. C\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o cho r\u1eb1ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;t\u0103ng c\u01b0\u1eddng h\u00f4 h\u1ea5p t\u1ebf b\u00e0o, th\u00fac \u0111\u1ea9y qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e2n h\u1ee7y \u0111\u01b0\u1eddng, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n h\u00f3a n\u0103ng l\u01b0\u1ee3ng. Tr\u00ean chu\u1ed9t c\u1ed1ng tr\u1eafng \u0111\u00e3 c\u1eaft b\u1ecf tuy\u1ebfn gi\u00e1p tr\u1ea1ng v\u00e0 tinh ho\u00e0n,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng t\u0103ng c\u01b0\u1eddng chuy\u1ec3n h\u00f3a c\u01a1 b\u1ea3n.<\/li>\n\n\n\n<li>V\u1edbi c\u00e1c chuy\u1ec3n h\u00f3a kh\u00e1c: d\u1ea1ng chi\u1ebft t\u1eeb&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;th\u00fac \u0111\u1ea9y qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh t\u1ed5ng h\u1ee3p acid ribonucleic. V\u1edbi li\u1ec1u l\u01b0\u1ee3ng th\u00edch h\u1ee3p,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;l\u00e0m t\u0103ng th\u1ec3 tr\u1ecdng chu\u1ed9t v\u00e0 t\u0103ng t\u1ef7 l\u1ec7 albumin\/globulin trong huy\u1ebft t\u01b0\u01a1ng. Tr\u00ean th\u1ecf b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, ginsenosid kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng v\u1edbi cholesterol \u2013 huy\u1ebft, nh\u01b0ng tr\u00ean th\u1ecf c\u00f3 cholesterol \u2013 huy\u1ebft t\u0103ng cao th\u00ec&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;v\u00e0 panaxosid c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng h\u1ea1 th\u1ea5p. Adenosin chi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb cao n\u01b0\u1edbc&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng t\u0103ng c\u01b0\u1eddng qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00ecnh th\u00e0nh lipid v\u00e0 t\u00edch l\u0169y AMP v\u00f2ng \u1edf c\u00e1c t\u1ebf b\u00e0o m\u1ee1; m\u1ed9t v\u00e0i ginsenosid c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u1ee9c ch\u1ebf qu\u00e1 tr\u00ecnh ph\u00e2n h\u1ee7y lipid do ACTH g\u00e2y n\u00ean v\u00e0 x\u00f3a b\u1ecf qu\u00e1 tr\u00ecnh h\u00ecnh th\u00e0nh lipid do insulin g\u00e2y n\u00ean.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>5. \u0110\u1ed1i v\u1edbi tu\u1ea7n ho\u00e0n:<\/em><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>V\u1edbi tim, c\u00e1c ch\u1ebf ph\u1ea9m t\u1eeb&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;\u0111\u1ed1i v\u1edbi tim \u1ebfch c\u00f4 l\u1eadp v\u00e0 tim t\u1ea1i ch\u1ed7 c\u1ee7a th\u1ecf, m\u00e8o \u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng &nbsp;t\u0103ng c\u01b0\u1eddng s\u1ee9c co b\u00f3p. Sau khi x\u1eed l\u00fd v\u1edbi atropin, t\u00e1c d\u1ee5ng c\u01b0\u1eddng tim c\u1ee7a&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;v\u1eabn c\u00f2n, nh\u1ecbp tim kh\u00f4ng t\u0103ng nhanh.&nbsp;Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f2n c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng l\u00e0m gi\u1ea3m ho\u1eb7c l\u00e0m m\u1ea5t r\u1ed1i lo\u1ea1n nh\u1ecbp tim do chloroform v\u00e0 adrenalin g\u00e2y n\u00ean. \u0110\u1ed1i v\u1edbi rung th\u1ea5t tr\u00ean m\u00e8o v\u00e0 th\u1ecf th\u00ed nghi\u1ec7m,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ea3i thi\u1ec7n nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh.<\/li>\n\n\n\n<li>V\u1edbi huy\u1ebft \u00e1p: tr\u00ean \u0111\u1ed9ng v\u1eadt g\u00e2y m\u00ea,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;v\u1edbi li\u1ec1u nh\u1ecf g\u00e2y t\u0103ng huy\u1ebft \u00e1p nh\u1eb9, c\u00f2n v\u1edbi li\u1ec1u l\u1edbn c\u00f3a t\u00e1c d\u1ee5ng h\u1ea1 huy\u1ebft \u00e1p. Hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng h\u1ea1 \u00e1p c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00e1c d\u1ee5ng l\u00e0m gi\u00e3n huy\u1ebft qu\u1ea3n c\u1ee7a&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m, atropin c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u1ee9c ch\u1ebf hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y. \u0110\u1ed1i v\u1edbi \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch v\u00e0nh, m\u1ea1ch n\u00e3o v\u00e0 \u0111\u00e1y m\u1eaft,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;\u0111\u1ec1u c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng g\u00e2y gi\u00e3n m\u1ea1ch. C\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o cho r\u1eb1ng trong&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 th\u00e0nh ph\u1ea7n cholin c\u00f3 li\u00ean quan \u0111\u1ebfn t\u00e1c d\u1ee5ng h\u1ea1 \u00e1p. C\u00e1c ginsenosid phong b\u1ebf t\u00e1c d\u1ee5ng g\u00e2y co m\u1ea1ch c\u1ee7a norepinephrir tr\u00ean ti\u00eau b\u1ea3n gi\u1ea3i \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch ch\u1ee7 c\u1ee7a th\u1ecf v\u00e0 \u1ee9c ch\u1ebf s\u1ef1 thu n\u1ea1p Ca<sup>2+<\/sup>&nbsp;trong m\u00e0ng c\u01a1 tim; t\u00e1c d\u1ee5ng \u1ee9c ch\u1ebf s\u1ef1 thu n\u1ea1p Ca<sup>2+<\/sup>&nbsp;trong m\u00e0ng s\u1ee3i c\u01a1 c\u00f3 th\u1ec3 c\u0169ng tham gia v\u00e0o c\u01a1 ch\u1ebf g\u00e2y gi\u00e3n m\u1ea1ch.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>6. C\u00e1c t\u00e1c d\u1ee5ng kh\u00e1c<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">D\u1ecbch chi\u1ebft&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;\u0111\u1ed1i v\u1edbi t\u1ebf b\u00e0o h\u1ed3ng c\u1ea7u ch\u1ec9 l\u00e0m bi\u1ebfn m\u00e0u kh\u00f4ng l\u00e0m tan m\u00e1u. \u0110\u1ed1i v\u1edbi s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng h\u1ed3ng b\u1ea1ch c\u1ea7u ngo\u1ea1i vi, hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f4ng m\u00e1u,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;kh\u00f4ng c\u00f3 \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng r\u00f5 r\u1ec7t. D\u00f9ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;d\u00e0i ng\u00e0y v\u1edbi li\u1ec1u nh\u1ecf t\u0103ng c\u01b0\u1eddng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng h\u1ec7 th\u1ed1ng l\u01b0\u1edbi n\u1ed9i b\u00ec, nh\u01b0ng v\u1edbi li\u1ec1u l\u1edbn l\u1ea1i \u1ee9c ch\u1ebf. Ti\u00eam dung d\u1ecbch&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng l\u00e0m t\u0103ng h\u00e0m l\u01b0\u1ee3ng erythropoietin &nbsp;trong t\u1ee7y s\u1ed1ng.&nbsp;Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng th\u00fac \u0111\u1ea9y qu\u00e1 tr\u00ecnh sinh t\u1ed5ng h\u1ee3p acid nucleic, protein trong t\u1ebf b\u00e0o gan, tinh ho\u00e0n, t\u1ee7y x\u01b0\u01a1ng v\u00e0 t\u1ed5ng h\u1ee3p albumin huy\u1ebft thanh.<br>C\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o cho r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi&nbsp;lo\u00e9t d\u1ea1 d\u00e0y&nbsp;th\u1ef1c nghi\u1ec7m tr\u00ean chu\u1ed9t c\u1ed1ng tr\u1eafng,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb v\u00e0 ph\u00f2ng ng\u1eeba nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, nh\u01b0ng c\u0169ng c\u00f3 b\u00e1o c\u00e1o cho r\u1eb1ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng x\u1ea5u \u0111\u1ed1i v\u1edbi&nbsp;lo\u00e9t d\u1ea1 d\u00e0y&nbsp;th\u1ef1c nghi\u1ec7m do th\u1eaft m\u00f4n v\u1ecb tr\u00ean chu\u1ed9t c\u1ed1ng tr\u1eafng n\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta khuy\u1ebfn c\u00e1o r\u1eb1ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec7nh nh\u00e2n vi\u00eam&nbsp;lo\u00e9t d\u1ea1 d\u00e0y, n\u00ean c\u1ea9n th\u1eadn khi d\u00f9ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m. Th\u00e0nh ph\u1ea7n tan trong n\u01b0\u1edbc c\u1ee7a&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;\u0111\u1ed1i v\u1edbi ru\u1ed9t c\u00f4 l\u1eadp chu\u1ed9t lang c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng k\u00edch th\u00edch co b\u00f3p. Ngo\u00e0i ra, saponin to\u00e0n ph\u1ea7n v\u00e0 polysaccharid c\u1ee7a&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb v\u00e0 ph\u00f2ng ng\u1eeba b\u1ec7nh nhi\u1ec5m x\u1ea1, \u0111\u1ed1i v\u1edbi u b\u00e1ng Ehrlich tr\u00ean chu\u1ed9t nh\u1eaft tr\u1eafng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u1ee9c ch\u1ebf nh\u1eb9. D\u1ecbch chi\u1ebft b\u1eb1ng ether t\u1eeb&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u1ee9c ch\u1ebf sarcom \u2013 180 v\u00e0 adenocarcinom \u2013 755 tr\u00ean chu\u1ed9t nh\u1eaft tr\u1eafng, nh\u01b0ng \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec7nh b\u1ea1ch c\u1ea7u \u2013 1210 th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t s\u1ed1 vi khu\u1ea9n nh\u01b0 tr\u1ef1c khu\u1ea9n lao v\u00e0 \u0111\u01a1n b\u00e0o,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u1ee9c ch\u1ebf nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh. Th\u00e0nh ph\u1ea7n panabolid chi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;\u0111\u1ed1i v\u1edbi c\u01a1 th\u1eb3ng b\u1ee5ng \u1ebfch c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng gi\u1ed1ng acetylcholin.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>F. T\u00ednh v\u1ecb, c\u00f4ng n\u0103ng<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 v\u1ecb ng\u1ecdt, h\u01a1i \u0111\u1eafng, t\u00ednh \u00f4n, v\u00e0o c\u00e1c kinh: t\u1ef3, ph\u1ebf, t\u00e2m, c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u1ea1i b\u1ed5 nguy\u00ean kh\u00ed, ph\u1ee5c m\u1ea1ch c\u1ed1 tho\u00e1t, sinh t\u00e2n, an th\u1ea7n, b\u1ed5 t\u1ef3 \u00edch ph\u1ebf.<\/li>\n\n\n\n<li>S\u00e1ch \u201cB\u1ea3n kinh\u201d (Trung Qu\u1ed1c) c\u00f2n ghi&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;ch\u1ee7 b\u1ed5 ng\u0169 t\u1ea1ng, an th\u1ea7n kinh, ch\u1ec9 kinh qu\u00fd, tr\u1eeb t\u00e0 kh\u00ed, minh m\u1ee5c, khai t\u00e2m t\u00edch tr\u00ed.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>G.&nbsp;<\/strong><strong>C\u00f4ng d\u1ee5ng v\u00e0 li\u1ec1u d\u00f9ng<\/strong>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb thu\u1ed1c c\u1ed5 truy\u1ec1n trong \u0111\u00f4ng y. C\u00e1c s\u00e1ch c\u1ed5 th\u01b0\u1eddng ghi nh\u1eadn s\u00e2m b\u1ed5 n\u0103m t\u1ea1ng (t\u00e2m, can, t\u1ef3, ph\u1ebf, th\u1eadn) y\u00ean tinh th\u1ea7n, \u0111\u1ecbnh h\u1ed3n ph\u00e1ch, l\u00e0m kh\u1ecfi s\u1ee3 h\u00e3i, tr\u1eeb t\u00e0 kh\u00ed, s\u00e1ng m\u1eaft, u\u1ed1ng l\u00e2u nh\u1eb9 m\u00ecnh, t\u0103ng tu\u1ed5i th\u1ecd, ch\u1eefa c\u00e1c ch\u1ee9ng \u0111au ru\u1ed9t, d\u1ea1 d\u00e0y, n\u00f4n m\u1eeda.<\/li>\n\n\n\n<li>Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;l\u00e0 m\u1ed9t v\u1ecb thu\u1ed1c b\u1ed5 qu\u00fd hi\u1ebfm trong y h\u1ecdc c\u1ed5 truy\u1ec1n, l\u00e0m t\u0103ng th\u1ec3 l\u1ef1c v\u00e0 tr\u00ed l\u1ef1c, d\u00f9ng trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p c\u01a1 th\u1ec3 suy y\u1ebfu, ki\u1ec7t s\u1ee9c, m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00e0 trong th\u1eddi gian d\u01b0\u1ee1ng b\u1ec7nh. Ngo\u00e0i ra, d\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec3n m\u1ed9t s\u1ed1 n\u01b0\u1edbc c\u00f3 ghi&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;d\u00f9ng ch\u1eefa b\u1ec7nh tim m\u1ea1ch, ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng, th\u1ea7n kinh suy nh\u01b0\u1ee3c, d\u01b0\u01a1ng \u1ee7y. Theo y l\u00fd c\u1ed5 truy\u1ec1n,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;ch\u1ee7 tr\u1ecb: th\u1edf kh\u00f3 ho hen, tim \u0111\u1eadp h\u1ed3i h\u1ed9p, g\u00e2y tr\u00e0n d\u1ecbch t\u1ed5n th\u01b0\u01a1ng, mi\u1ec7ng kh\u00e1t, \u0111\u00e1i \u0111\u01b0\u1eddng, suy nh\u01b0\u1ee3c c\u01a1 th\u1ec3, m\u1ea5t m\u00e1u, d\u01b0\u01a1ng \u1ee7y, l\u1ea1nh cung, t\u1ef3 h\u01b0 ti\u1ebft t\u1ea3.<\/li>\n\n\n\n<li>Li\u1ec1u d\u00f9ng: ngo\u00e0i nh\u1eefng ch\u1ec9 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t (nh\u01b0 d\u00f9ng cho c\u1ea5p c\u1ee9u), li\u1ec1u th\u01b0\u1eddng d\u00f9ng h\u00e0ng ng\u00e0y l\u00e0 2-4g. D\u00f9ng d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng l\u00e1t c\u1eaft ng\u1eadm, n\u01b0\u1edbc s\u1eafc, r\u01b0\u1ee3u thu\u1ed1c, cao ho\u1eb7c ho\u00e0n t\u00e1n.&nbsp;Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;d\u00f9ng ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi ph\u1ee5 t\u1eed ch\u1eefa vong d\u01b0\u01a1ng h\u01b0 tho\u00e1t, kh\u00f3 th\u1edf, ch\u00f3ng m\u1eb7t, ra m\u1ed3 h\u00f4i nhi\u1ec1u; v\u1edbi&nbsp;\u0111\u01b0\u01a1ng quy&nbsp;ch\u1eefa m\u1ea5t m\u00e1u nhi\u1ec1u v\u00e0 \u0111\u1ed9t ng\u1ed9t, kh\u00ed \u0111o\u1ea3n m\u1ea1ch vi; v\u1edbi long c\u1ed1t ch\u1eefa di tinh; v\u1edbi t\u1ef3 b\u00e0 ch\u1eefa \u1ee3 chua; v\u1edbi&nbsp;ho\u00e0ng k\u1ef3&nbsp;ch\u1eefa \u00e2m h\u01b0 tri\u1ec1u nhi\u1ec7t, ho, n\u00f4n ra m\u00e1u; v\u1edbi ng\u0169 v\u1ecb t\u1eed ch\u1eefa nguy\u00ean kh\u00ed b\u1ea5t t\u00fac; v\u1edbi&nbsp;tam th\u1ea5t&nbsp;ch\u1eefa h\u01b0 lao, ch\u1ea3y m\u00e1u, h\u00e3n huy\u1ebft \u0111\u1ee5c tho\u00e1t; v\u1edbi&nbsp;th\u1ee5c \u0111\u1ecba&nbsp;ch\u1eefa nhi\u1ec7t b\u1ec7nh, kh\u00ed th\u01b0\u01a1ng, t\u00e2n qu\u1ef5 ; v\u1edbi th\u1ea1ch cao ch\u1eefa ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u ch\u00fa \u00fd khi d\u00f9ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m:<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li>Tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p th\u1ef1c ch\u1ee9ng, nhi\u1ec7t ch\u1ee9ng, ph\u00e0m t\u1ef3 v\u1ecb nhi\u1ec7t th\u1ef1c, ph\u1ebf thu h\u1ecfa t\u00e0, ho nhi\u1ec1u \u0111\u1eddm, t\u00e1o b\u00f3n, n\u1ea5c, \u0111au t\u1ee9c ng\u1ef1c, b\u1ee5ng c\u00f3 tr\u00f9ng t\u00edch \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng d\u00f9ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m.<\/li>\n\n\n\n<li>T\u01b0\u01a1ng k\u1ef5:&nbsp;Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;ph\u1ea3n l\u00ea l\u00f4, \u1ed1 t\u1ea1o gi\u00e1c, h\u1eafc \u0111\u1eadu n\u00ean kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00f9ng chung. Kh\u00f4ng d\u00f9ng d\u1ee5ng c\u1ee5 b\u1eb1ng s\u1eaft khi ch\u1ebf&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>H. M\u1ed9t s\u1ed1 k\u1ebft qu\u1ea3 th\u1ef1c nghi\u1ec7m l\u00e2m s\u00e0ng trong y h\u1ecdc hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong><em>Trong c\u1ea5p c\u1ee9u:&nbsp;<\/em><\/strong>Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;d\u00f9ng v\u1edbi li\u1ec1u l\u1edbn (9 \u2013 20g) s\u1eafc n\u01b0\u1edbc u\u1ed1ng ho\u1eb7c d\u00f9ng dung d\u1ecbch ti\u00eam&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;(m\u1ed7i ml c\u00f3 0,57g d\u01b0\u1ee3c li\u1ec7u) 2 \u2013 4ml ti\u00eam b\u1eafp th\u1ecbt ho\u1eb7c ti\u00eam t\u0129nh m\u1ea1ch, d\u00f9ng c\u1ea5p c\u1ee9u c\u00e1c tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p s\u1ed1c tim nguy k\u1ecbch.<\/li>\n\n\n\n<li><em><strong>\u0110i\u1ec1u tr\u1ecb c\u00e1c b\u1ec7nh tim m\u1ea1ch:<\/strong>&nbsp;<\/em>\u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec7nh cao huy\u1ebft \u00e1p, lo\u1ea1n d\u01b0\u1ee1ng c\u01a1 tim, x\u01a1 v\u1eefa \u0111\u1ed9ng m\u1ea1ch v\u00e0nh, \u0111au th\u1eaft ng\u1ef1c,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb nh\u1ea5t \u0111\u1ecbnh, l\u00e0m gi\u1ea3m nh\u1eb9 tri\u1ec7u ch\u1ee9ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi huy\u1ebft \u00e1p kh\u00f4ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u ch\u1ec9nh, d\u00f9ng li\u1ec1u nh\u1ecf,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng l\u00e0m t\u0103ng huy\u1ebft \u00e1p, nh\u01b0ng v\u1edbi li\u1ec1u cao l\u1ea1i c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng h\u1ea1 \u00e1p.<\/li>\n\n\n\n<li><strong><em>Trong \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb b\u1ec7nh ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng<\/em><\/strong><br>Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng c\u1ea3i thi\u1ec7n tr\u1ea1ng th\u00e1i chung c\u1ee7a b\u1ec7nh nh\u00e2n ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng, nh\u01b0ng kh\u00f4ng thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00ecnh tr\u1ea1ng \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft qu\u00e1 cao. \u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec7nh ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ec3 nh\u1eb9,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m gi\u1ea3m \u0111\u01b0\u1eddng ni\u1ec7u, \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft. Sau khi ng\u1eebng thu\u1ed1c, t\u00e1c d\u1ee5ng c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec trong v\u00f2ng 2 tu\u1ea7n l\u1ec5. \u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec7nh ti\u1ec3u \u0111\u01b0\u1eddng th\u1ec3 v\u1eeba, sau khi d\u00f9ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;tuy l\u01b0\u1ee3ng \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft kh\u00f4ng gi\u1ea3m r\u00f5 r\u1ec7t nh\u01b0ng \u0111a s\u1ed1 b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u00ecnh tr\u1ea1ng to\u00e0n th\u00e2n \u0111\u1ec1u \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ea3i thi\u1ec7n nh\u01b0 c\u1ea3m gi\u00e1c m\u1ec7t m\u1ecfi, mi\u1ec7ng kh\u00e1 \u0111\u1ec1u gi\u1ea3m ho\u1eb7c bi\u1ebfn m\u1ea5t. \u1ede m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ec7nh nh\u00e2n d\u00f9ng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3m li\u1ec1u d\u00f9ng insulin.<\/li>\n\n\n\n<li><strong><em>\u0110i\u1ec1u tr\u1ecb th\u1ea7n kinh suy nh\u01b0\u1ee3c<\/em><\/strong><br>\u0110\u1ed1i v\u1edbi h\u1ec7 th\u1ea7n kinh trung \u01b0\u01a1ng,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng g\u00e2y h\u01b0ng ph\u1ea5n r\u00f5 r\u1ec7t, t\u0103ng c\u01b0\u1eddng n\u0103ng l\u1ef1c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a c\u01a1 th\u1ec3, gi\u1ea3m m\u1ec7t m\u1ecfi, \u0111\u1ed1i v\u1edbi suy nh\u01b0\u1ee3c th\u1ea7n kinh c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb t\u1ed1t, l\u00e0m cho b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u0103ng c\u00e2n, gi\u1ea3m m\u1ec7t m\u1ecfi, gi\u1ea3m \u0111au \u0111\u1ea7u v\u00e0 ng\u1ee7 \u0111\u01b0\u1ee3c.<\/li>\n\n\n\n<li><strong><em>Ch\u1eefa d\u01b0\u01a1ng \u1ee7y:<\/em><\/strong><br>Trong trung d\u01b0\u1ee3c,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;thu\u1ed9c lo\u1ea1i thu\u1ed1c c\u01b0\u1eddng tr\u00e1ng th\u00e2n th\u1ec3, b\u1ed5 d\u01b0\u1ee1ng nguy\u00ean kh\u00ed. \u0110\u1ed1i v\u1edbi d\u01b0\u01a1ng \u1ee7y th\u1ec3 li\u1ec7t d\u01b0\u01a1ng v\u00e0 th\u1ec3&nbsp;xu\u1ea5t tinh s\u1edbm,&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng, c\u00f2n \u0111\u1ed1i v\u1edbi d\u01b0\u01a1ng \u1ee7y c\u00f3 nguy\u00ean nh\u00e2n t\u00e2m th\u1ea7n th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng.<\/li>\n\n\n\n<li><strong><em>\u0110i\u1ec1u tr\u1ecb ch\u1ee9ng b\u1ec7nh suy th\u01b0\u1ee3ng th\u1eadn m\u00e3n (Addison)<\/em><\/strong><br>Theo V\u01b0\u01a1ng B\u1ea3n T\u01b0\u1eddng (Trung Qu\u1ed1c) \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u tr\u00ean 18 b\u1ec7nh nh\u00e2n Addison, cho u\u1ed1ng c\u1ed3n chi\u1ebft t\u1eeb th\u00e2n l\u00e1&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;(20%) v\u1edbi li\u1ec1u 20 \u2013 30ml\/ng\u00e0y v\u00e0 t\u0103ng d\u1ea7n \u0111\u1ebfn 150 \u2013 300ml\/ng\u00e0y. \u0110\u1ee3t \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb k\u00e9o d\u00e0i 121 ng\u00e0y. Sau khi d\u00f9ng thu\u1ed1c, b\u1ec7nh nh\u00e2n t\u0103ng c\u00e2n, huy\u1ebft \u00e1p \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00e2ng l\u00ean, l\u1ef1c n\u1eafm b\u00e0n tay m\u1ea1nh h\u01a1n, \u0111\u01b0\u1eddng huy\u1ebft h\u1ed3i ph\u1ee5c, gi\u1ea3m l\u1eafng \u0111\u1ecdng s\u1eafc t\u1ed1 \u1edf da; \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec7nh nh\u00e2n ph\u00e1t hi\u1ec7n s\u1edbm \u1edf giai \u0111o\u1ea1n b\u00f9 tr\u1eeb, k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb kh\u1ea3 quan, c\u00f3 th\u1ec3 ph\u1ee5c h\u1ed3i kh\u1ea3 n\u0103ng lao \u0111\u1ed9ng. \u0110\u1ed1i v\u1edbi b\u1ec7nh nh\u00e2n ph\u00e1t hi\u1ec7n mu\u1ed9n kh\u00f4ng c\u00f2n kh\u1ea3 n\u0103ng b\u00f9 tr\u1eeb, c\u1ea7n d\u00f9ng k\u1ebft h\u1ee3p corticoid c\u00f3 gi\u1ea3m li\u1ec1u.<\/li>\n\n\n\n<li><strong><em>\u0110i\u1ec1u tr\u1ecb ch\u1ee9ng gi\u1ea3m b\u1ea1ch c\u1ea7u<\/em><\/strong><br>Saponin chi\u1ebft t\u1eeb th\u00e2n, r\u1ec5 v\u00e0 l\u00e1&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;d\u00f9ng v\u1edbi li\u1ec1u 50 \u2013 100mg\/l\u1ea7n, ng\u00e0y u\u1ed1ng 2-3 l\u1ea7n, \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb cho 38 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p gi\u1ea3m b\u1ea1ch c\u1ea7u do h\u00f3a li\u1ec7u, k\u1ebft qu\u1ea3 \u0111i\u1ec1u tr\u1ecb \u0111\u1ea1t 87%.<\/li>\n\n\n\n<li><strong><em>\u0110i\u1ec1u tr\u1ecb&nbsp;vi\u00eam gan c\u1ea5p:&nbsp;<\/em><\/strong><br>Theo b\u00e1o c\u00e1o c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 Li\u00ean X\u00f4 tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y, u\u1ed1ng cao l\u1ecfng&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 kh\u1ea3 n\u0103ng l\u00e0m cho ch\u1ee9c n\u0103ng gan h\u1ed3i ph\u1ee5c nhanh ch\u00f3ng v\u00e0 l\u00e0m gi\u1ea3m kh\u1ea3 n\u0103ng b\u1ec7nh chuy\u1ec3n th\u00e0nh m\u1ea1n t\u00ednh.&nbsp;Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi c\u00e1c v\u1ecb thu\u1ed1c kh\u00e1c d\u00f9ng ch\u1eefa nhi\u1ec1u b\u1ec7nh.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong><em>C\u00e1ch d\u00f9ng trong nh\u00e2n d\u00e2n nh\u01b0 sau:&nbsp;<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>S\u00e2m th\u00e1i m\u1ecfng, cho v\u00e0o mi\u1ec7ng ng\u1eadm v\u00e0 nhai t\u1eebng \u00edt m\u1ed9t, nu\u1ed1t n\u01b0\u1edbc v\u00e0 c\u1ea3 b\u00e3.<\/li>\n\n\n\n<li>Th\u00e1i m\u1ecfng, cho v\u00e0o \u1ea5m hay ch\u00e9n s\u1ee9. Th\u00eam m\u1ed9t \u00edt n\u01b0\u1edbc \u0111\u1eady n\u1eafp. \u0110un c\u00e1ch thu\u1ef7, u\u1ed1ng n\u01b0\u1edbc. Sau \u0111\u00f3 l\u1ea1i th\u00eam n\u01b0\u1edbc v\u00e0 \u0111un c\u00e1ch thu\u1ef7 ti\u1ebfp t\u1ee5c u\u1ed1ng, l\u00e0m nh\u01b0 v\u1eady cho \u0111\u1ebfn khi h\u1ebft m\u00f9i v\u1ecb m\u1edbi th\u00f4i. Ng\u00e0y d\u00f9ng 2-6g.<br>Nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;c\u00f3 t\u00e1c d\u1ee5ng \u0111\u1ea1i b\u1ed5 nguy\u00ean kh\u00ed, \u00edch huy\u1ebft sinh t\u00e2n, \u0111\u1ecbnh th\u1ea7n, \u00edch tr\u00ed. D\u00f9ng ch\u1eefa ph\u1ebf h\u01b0 sinh ho suy\u1ec5n, t\u1ef3 h\u01b0 sinh ti\u1ebft t\u1ea3, v\u1ecb h\u01b0 sinh n\u00f4n m\u1eeda, b\u1ec7nh l\u00e2u ng\u00e0y kh\u00ed h\u01b0, s\u1ee3 h\u00e3i, ti\u00eau kh\u00e1t. Nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh c\u00f3 th\u1ef1c t\u00e0 kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c. Kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi l\u00ea l\u00f4, ng\u00f9 linh chi.<\/li>\n<\/ul>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A. M\u00f4 t\u1ea3 c\u00e2y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp; C\u00e2y&nbsp;nh\u00e2n s\u00e2m&nbsp;l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e2y s\u1ed1ng l\u00e2u n\u0103m, cao ch\u1eebng 0,6m. R\u1ec5 m\u1ecdc th\u00e0nh c\u1ee7 to. L\u00e1 m\u1ecdc v\u00f2ng, c\u00f3 cu\u1ed1ng d\u00e0i, l\u00e1 k\u00e9p g\u1ed3m nhi\u1ec1u l\u00e1 ch\u00e9t m\u1ecdc th\u00e0nh h\u00ecnh ch\u00e2n v\u1ecbt. N\u1ebfu c\u00e2y m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t n\u0103m (ngh\u0129a l\u00e0 sau khi gieo \u0111\u01b0\u1ee3c 2 n\u0103m) th\u00ec c\u00e2y ch\u1ec9 c\u00f3 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":535,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_genesis_hide_title":false,"_genesis_hide_breadcrumbs":false,"_genesis_hide_singular_image":false,"_genesis_hide_footer_widgets":false,"_genesis_custom_body_class":"","_genesis_custom_post_class":"","_genesis_layout":"","footnotes":""},"categories":[45],"tags":[57,56],"class_list":["post-533","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-cay-thuoc","tag-ginseng","tag-nhan-sam","entry"],"featured_image_src":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/nhan-sam-3-600x400.jpeg","featured_image_src_square":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/nhan-sam-3-600x600.jpeg","author_info":{"display_name":"thuocbacchanhanduong","author_link":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/author\/thuocbacchanhanduong\/"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/533","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=533"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/533\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":618,"href":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/533\/revisions\/618"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/535"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/thuocbacchanhanduong.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}